Station Groningen: een grote verbouwing in een stad vol historie

Het Station van Groningen werd in 2019 door reizigers verkozen tot mooiste station van Nederland. In datzelfde jaar startte een grote verbouwing. Het doel: het station nog fijner en beter bereikbaar maken. Een historisch gebouw verbouwen, midden in een grote stad, vraagt veel aandacht en zorg. ProRail-medewerkers Christiaan Bouius, Suzanne van der A en Thomas Lagerweij vertellen over dit bijzondere en uitdagende project. 

Een nieuw station met historische kappen

“Als ik de trap in het station op loop en om me heen kijk, maakt dat me wel heel trots,” vertelt bouwmanager Christiaan Bouius. De afgelopen tijd werkte hij aan het renoveren van de perronkappen – een van de mooiste onderdelen van Station Groningen. De kappen zijn gemaakt aan het eind van de negentiende eeuw. “We hebben ze gedemonteerd, gereinigd, en per millimeter onderzocht,” vertelt Christiaan. “Het leek haast wel op Meccano, het ouderwetse speelgoed. We konden ze zo uit elkaar schroeven – echt vakwerk.”

Omdat het hoofdstation van Groningen een rijksmonument is, mocht er aan het ontwerp niets veranderen. Wel zijn de nieuwe kappen een stuk duurzamer. “Een aantal dragende onderdelen zijn helemaal opnieuw gegoten. Dat is vrij uniek,” vertelt Christiaan. Verder pasten Christiaan en zijn team de fundering aan, zodat het staal op sommige plekken een beetje in elkaar kan schuiven. “Vroeger maakten ze alles van één grote constructie. Het probleem daarbij is dat staal uitzet en krimpt, door temperatuurverschillen. Daardoor ontstaan er na verloop van tijd kleine scheurtjes. Dat wilden we voorkomen.”

Historie onder de grond

Waar Christiaan zich bezighield met de historische perronkappen boven het hoofd van de reizigers, richtte Suzanne van der A zich op de historie onder de grond. Ze werkt al vijftien jaar als archeoloog bij ProRail. Wat ze aantrof in Groningen ziet ze als een hoogtepunt. “Tijdens werkzaamheden aan de oostzijde van het station vonden we sporen van een gracht. Die gracht lag vroeger om een dwangburcht uit de zestiende eeuw. We kenden deze burcht al van oude kaarten. In Groningen stond hij bekend als de dwangburcht van de hertog van Alva.”

Oude vondsten zijn belangrijk om te onderzoeken en op te graven. Tegelijkertijd zit niemand te wachten op vertraging. Suzanne en Christiaan moeten hun belangen dus goed op elkaar afstemmen. “Als er zoiets bijzonders wordt gevonden, wordt iedereen zenuwachtig,” vertelt Suzanne. “Ik wil niet dat er straks in de krant staat: 'Archeologie zorgt voor vertraging’”. Door goede samenwerking is dat bij dit project gelukkig niet gebeurd.

Een archeologisch wandelpark

Een onderdeel van de grote verbouwing was het verplaatsen van het opstelterrein. Dat lag altijd aan de zuidzijde van het station, maar werd in juni 2020 verplaatst naar 'De Vork' in Haren. En daar werden in de grond nog veel oudere sporen gevonden. “Op het terrein waar nu de treinsporen liggen vond men resten van een boerderij uit de late ijzertijd. Dan zit je echt aan het begin van de jaartelling en verder terug,” vertelt Suzanne. Ook vonden onderzoekers objecten uit de steentijd. Denk aan stukjes vuursteen, die men vroeger gebruikte als pijlpunten en schrabbers. 

Bij het opstelterrein is nu een archeologisch wandelpark gemaakt, met informatie over de vondsten. Op de plek waar die boerderij uit de ijzertijd is gevonden is het skelet van de boerderij zelfs opnieuw nagebouwd. “Zo geven we die historie terug aan de mensen die het terrein gebruiken,” vertelt Suzanne. “Als ik daar rondloop, zie ik dat er veel gebruik van wordt gemaakt. Dat is leuk om te zien.”

Impact op de omgeving

Bouwen in een historische binnenstad betekent dat je goed moet omgaan met de geschiedenis, maar ook met de mensen die er werken en wonen. Thomas Lagerweij is omgevingsmanager. Hij onderhoudt het contact met iedereen die te maken heeft met de bouwwerkzaamheden. 

Thomas is dus de schakel tussen de uitvoerders, zoals Christiaan, en de omgeving. “De afspraken die Thomas maakt, zijn de randvoorwaarden binnen mijn werk,” vertelt Christiaan. “Daarom stemmen we samen alles op elkaar af. Zoals: hoeveel tijd heb ik nodig?”

In het geval van Station Groningen was er veel tijd nodig, zegt Thomas. “Afgelopen zomer hadden we een buitendienststelling van 61 dagen. Daarbij werkten we 24 uur per dag aan het spoor. Zoiets heeft veel impact, dus je moet mensen zorgvuldig uitleggen wat er gaat gebeuren.”

Geluiden uit de omgeving meenemen in het project

Thomas deelde informatie op de website van ProRail en deed brieven bij mensen door de brievenbus. “Veel bewoners zijn enthousiast over de plannen, maar er is ook altijd een groepje kritische mensen,” zegt hij.

Om iedereen goed te woord te staan organiseerde Thomas inloopavonden. Daar liet hij visuals en bouwtekeningen zien. Ook ging hij met mensen in gesprek. “Mensen vragen: ‘hoe gaat het eruitzien?’ ‘Waar komt de fietsenstalling?’ Maar ook: ‘Gaan de bouwwerkzaamheden mijn nachtrust verstoren?' 

Het mooie is dat ik die reacties kan meenemen in het project,” vertelt Thomas. “Dat betekent veel voor mensen.”

Ontdekken waar je interesses liggen

Alle drie ervaren ze veel vrijheid in hun werk. “Mijn werk is ontzettend divers,” zegt Christiaan. “Ik heb een station in Meppel geschilderd, ik heb een station in Groningen verbouwd, ik heb sporen vernieuwd. Binnen dit bedrijf zijn er technische functies, ICT, finance en logistieke functies. De wereld is bij ProRail heel breed. Je krijgt de kans om overal te kijken en te ontdekken wat je interessant vindt.”

Wil jij ook elke dag vooruit? Kies voor een carrière bij ProRail. Bekijk hier de mogelijkheden.