Het aanleggen van een nieuw beveiligingssysteem betekent veel ontdekken en uitvinden

Het is misschien wel het grootste project in de spoorbranche van de komende decennia. In heel Nederland wordt het huidige treinbeveiligingssysteem vervangen door een gloednieuw systeem. Het systeem is zo modern dat er nog van alles moet worden bedacht en ontwikkeld. Simpelweg omdat het nog nooit eerder is gedaan.

Kim Scheffe, Rick Valk en Carmen Mecking spelen alle drie een belangrijke rol binnen dit ambitieuze project. Op dit moment wordt het systeem op de noordelijke lijnen uitgerold.

Een nieuw Europees veiligheidssysteem

“Het huidige veiligheidssysteem is heel veilig, maar zit aan het eind van z’n levensduur,” vertelt testmanager Carmen. “Daarom moeten we het vervangen.” Het systeem stamt uit de jaren vijftig van de vorige eeuw.

Bovendien zijn er vanuit Europa afspraken gemaakt over veiligheidseisen van het Europese spoor. Het nieuwe systeem heet dan ook ERTMS: het European Rail Traffic Management System.

De nieuwste versie van ERTMS wordt als eerste uitgerold op het traject Leeuwarden - Harlingen Haven. “Dat is een relatief simpel stuk spoor,” vertelt technisch projectleider Kim. “Er zijn vijf stations en zes wissels, dus het is heel overzichtelijk. En als het echt nodig is, bijvoorbeeld als ERTMS in het begin nog niet helemaal goed werkt, is er nog een tijdelijke buslijn, als backup.”

Een enorme technologische sprong

Bouwmanager Rick zit in hetzelfde team als Carmen en Kim. Hij werkt inmiddels drie jaar aan het project. “Het is echt een enorme sprong wat betreft technologie,” legt hij uit. “Voorbereiden op de toekomst. Dat is wat we nu aan het doen zijn.”

Het nieuwe systeem maakt gebruik van ‘balises’. Dat zijn kleine gele kastjes die in het spoor liggen. Als een trein over zo’n kastje rijdt, krijgt de trein informatie over zijn locatie. Die informatie wordt samen met andere informatie doorgestuurd naar een centrale plek in het systeem, het Central Safety System.

Het nieuwe systeem heeft invloed op bijna alle aspecten. Treinen worden aangepast, maar ook de treinbeveiliging van het spoor wordt omgebouwd. Analoge systemen worden vervangen door innovatieve digitale systemen. En ook machinisten en ander personeel moeten anders worden opgeleid, met meer focus op ICT.

“Nu kijkt een machinist naar seinen langs het spoor,” vertelt Carmen. “In het nieuwe systeem kijkt hij of zij in de cabine naar een monitor. Daarop wordt alles centraal aangestuurd.”

Treinen kunnen efficiënter rijden

Reizigers zullen weinig merken van de veranderingen. Wel zullen treinen straks vaker en efficiënter rijden. “Het huidige systeem is minder precies,” vertelt Carmen. Nu krijgen alle treinen dezelfde snelheidsbeperkingen opgelegd. Daarbij wordt uitgegaan van de allerzwaarste trein. Terwijl een licht sprintertje vaak pas veel later hoeft te remmen. “Het nieuwe systeem is veel verfijnder. Daardoor kunnen treinen dichter op elkaar rijden.”

Een ander voordeel: reizen door Europa wordt sneller en efficiënter als alle landen hetzelfde systeem gebruiken. “Ik ben zelf dol op reizen,” zegt Kim. “Maar vliegen is natuurlijk niet heel duurzaam. Als we het voor elkaar krijgen om écht te concurreren met de luchtvaart, zou ik daar heel trots op zijn.”

Ontwerpen, bouwen, testen en samenwerken

Kim, Rick en Carmen werken samen aan het uitrollen van ERTMS op de noordelijke lijnen. Kim is als Technisch Projectleider verantwoordelijk voor het ontwerp, samen met een ingenieursbureau. Bouwmanager Rick gaat met aannemers aan de slag om de ontwerpen te bouwen. Carmen richt zich op het testen van het nieuwe systeem. Zowel tijdens het bouwen als erna.

“In Amersfoort staat een groot testlab, met heel veel schermen en simulatoren,” vertelt Carmen. “Er staat ook een technisch deel van een trein. En er ligt zelfs een wissel. Toch moeten we uiteindelijk ook buiten gaan testen, met echte treinen.”

Testen is in dit project heel belangrijk. Veel dingen worden namelijk voor het eerst bedacht en ontwikkeld. Toch kun je niet alles testen. “Dat is elke keer een spannende afweging,” zegt Carmen. “Het liefst zou ik alles testen, maar dan zou het project veel te lang duren. Ik moet dus voortdurend kiezen wat we wel en niet testen.”

Ontwikkelingsproject

Het uitrollen van ERTMS op de noordelijke lijnen is een ontwikkelingsproject, legt Rick uit. “Bij de meeste projecten staat vooraf veel vast. Hier is de vraag vaak: wat is er überhaupt al vastgelegd? Dat maakt dit project zo bijzonder. Het betekent ook dat we heel nauw moeten samenwerken, omdat veel dingen voor het eerst worden ontworpen, gebouwd en getest.”

Het nieuwe systeem maakt bijvoorbeeld gebruik van speciale, nieuwe assentellers. Dat zijn, net als de eerder genoemde balises, kleine kastjes bij het spoor. Ze verzamelen data over langsrijdende treinen. “We weten hoe die dingen heten en wat ze gaan doen,” vertelt Rick. “Maar hoe ze er op detailniveau uit gaan zien en hoe ze precies werken, dat weten we nog niet.”

Dat is precies wat Kim zo aanspreekt. “We moeten allerlei nieuwe dingen ontdekken en uitvinden. Daar hou ik van. Bovendien maken we een grote digitaliseringsstap. Dat maakt het heel uitdagend.” Voor Rick geldt hetzelfde. “Het is een enorme overstap. Daarom vind ik het zo mooi dat ik mag bijdragen aan het eerste traject van Nederland dat hiermee werkt.”

Trots op het eindresultaat

Het plan is om ERTMS in november 2028 werkend te hebben op het eerste traject. Voor Carmen is dat vooruitzicht een grote motivatie. “Het is een heel complex project, maar uiteindelijk zet je iets heel concreets neer. Iets waar je langs kunt lopen, of overheen kunt rijden. Als we straks het eerste traject live hebben, dan ben ik gigantisch trots.”

Ook Rick haalt energie uit de afwisseling binnen ProRail. “Ik werk hier al lang,” vertelt hij. “Het leukste is dat elk project voelt alsof je een nieuwe baan krijgt. Een nieuw team, een nieuwe locatie, een nieuw onderwerp. Daar word ik heel gelukkig van.”

Wil jij ook elke dag vooruit? Kies voor een carrière bij ProRail. Bekijk hier de mogelijkheden.